ماموگرافی یک روش تشخیصی برای سرطان است که با تصویربرداری از طریق تابش خفیف اشعه ایکس از بافت سینه انجام می شود. از طریق این روش می توان توده ها یا تغییرات غیرطبیعی را به طور زودهنگام شناسایی کرد. تا انتهای این مقاله با ما همراه باشید تا اطلاعات مفید و علمی لازم را در مورد ماموگرافی بدست بیاورید.
ماموگرافی چیست و چه کاربردی دارد؟
ماموگرافی یک عکس رادیوگرافی از بافت پستان است که برای تشخیص زودهنگام ناهنجاری های بافت سینه به کار می رود. این تصاویر به صورت دیجیتال یا روی فیلم ثبت می شود. ماموگرافی نه تنها برای غربالگری در زنان بدون علامت، بلکه برای بررسی علائم مشکوکی مانند توده، درد، تغییر شکل پستان یا ترشح از نوک سینه نیز کاربرد دارد.
چند وقت یکبار ماموگرافی باید انجام داد؟
انجام تصویربرداری از سینه پس از سن چهل سالگی معمولا همراه با معاینات پزشکی توصیه می شود. البته در برخی موارد خاص مثلا بعد از جراحی پستان، برای سنجش موفقیت در روند درمان یا احتمال رشد بیماری، در بازه های کوتاه تری مثل ۶ ماه یا یکسال، پزشک ماموگرافی را توصیه می کند.
ماموگرافی برای چه سنی توصیه میشود؟
ماموگرافی به طور معمول برای زنانی که سن آن ها بالای ۴۰ سال است توصیه می شود، زیرا در این گروه سنی خطر ابتلا به سرطان سینه بیشتر است و بررسی به موقع می تواند تشخیص زودهنگام را امکان پذیر کند. از طرفی برای زنانی که سابقه خانوادگی سرطان سینه دارند یا به دلایل دیگری در معرض ریسک بالاتر هستند، ممکن است پزشک شروع ماموگرافی را در سنین پایین تر، حدود ۳۵ سالگی، پیشنهاد دهد.
آیا ماموگرافی درد دارد؟
تصویربرداری از سینه معمولا با یک فشار کوتاه مدت روی سینه همراه است تا تصاویر واضحی از بافت سینه گرفته شود. این فشار ممکن است باعث احساس ناراحتی یا درد خفیف شود که معمولا طولی نمی کشد و پس از اتمام تصویربرداری برطرف می شود. شدت ناراحتی بسته به حساسیت فرد و اندازه یا تراکم بافت سینه متفاوت است، اما این درد آنقدر غیرقابل تحمل نیست که بیمار مانع از انجام ماموگرافی شود.
ماموگرافی ایمن است یا خطر دارد؟
تصویربرداری از سینه یک روش ایمن، غیرتهاجمی و کم خطر برای بررسی سلامت سینه است. این روش با استفاده از مقدار بسیار کم اشعه ایکس انجام می شود و هیچ خطر تابشی ماندگار یا اثر مضر بلند مدت ندارد. به همین دلیل، ماموگرافی به عنوان یک ابزار مطمئن برای تشخیص زودهنگام سرطان سینه شناخته شده است و فواید آن در تشخیص به موقع، قطعا از خطرات احتمالی ناشی از اشعه بیشتر است.
شاید این مطلب برای شما مفید باشد: سی تی اسکن
چگونه برای ماموگرافی آماده شویم؟
برای آماده شدن جهت تصویربرداری از سینه رعایت نکات زیر توصیه می شود:
- در زمان مناسب اقدام به ماموگرافی کنید.
- روز انجام ماموگرافی از کرم، پودر یا دئودورانت در ناحیه سینه و زیر بغل استفاده نکنید، زیرا این مواد می توانند تصاویر را مختل کنند.
- لباسی دو تکه بپوشید تا دسترسی به سینه راحت تر باشد.
- در صورتی که احتمال بارداری وجود دارد یا شیرده هستید، قبل از ماموگرافی این موضوع را به تکنسین یا پزشک اطلاع بدهید تا اقدامات ایمنی لازم انجام شود.
- در صورت مصرف داروهای خاص حتما به ماموگراف اطلاع بدهید.
- اگر پروتز سینه دارید تکنسین را مطلع سازید چراکه شرایط ماموگرافی با پروتز متفاوت است.
آیا ماموگرافی میتواند سرطان را زود تشخیص دهد؟
بله، تصویربرداری سینه قادر است سرطان سینه را در مراحل اولیه تشخیص دهد. این روش می تواند توده های کوچک یا تغییرات غیرطبیعی در بافت سینه را شناسایی کند. حتی توده هایی که در ظاهر قابل تشخیص نیستند و هنوز فرد متوجه آن ها نشده است. تشخیص زودهنگام با ماموگرافی باعث می شود اقدام درمانی به موقع شروع شود و شانس بهبودی افزایش پیدا کند. به همین دلیل، این روش یکی از مهم ترین ابزارهای غربالگری برای پیشگیری و تشخیص و کنترل سرطان سینه محسوب می گردد.
چه کسانی نباید ماموگرافی انجام دهند؟
- زنان باردار بهتر است ماموگرافی انجام ندهند، مگر در موارد ضروری و با استفاده از پوشش محافظتی سربی برای کاهش تابش اشعه به جنین.
- زنان بسیار جوان با بافت سینه متراکم ممکن است به جای تصویربرداری سینه نیاز به سونوگرافی پستان داشته باشند تا تشخیص دقیق تر و بدون تابش اشعه انجام شود.
- در شرایط خاص پزشکی یا ریسک های خاص، تصمیم گیری درباره انجام ماموگرافی باید توسط پزشک و با بررسی همه جوانب آن صورت گیرد.
شاید این مطلب برای شما مفید باشد: ام آر آی
ماموگرافی در دوران بارداری یا شیردهی ممکن است؟
انجام تصویربرداری سینه در دوران بارداری معمولا توصیه نمی شود، مگر اینکه شرایط بیمار به گونه ای باشد که ماموگرافی ضرورت داشته باشد. در این موارد ضروری هم حتما باید از محافظ سربی برای کاهش تابش اشعه به جنین استفاده کرد.
برای زنان شیرده، ماموگرافی معمولا امکان پذیر است و شیردهی مانعی برای انجام آن ایجاد نمی کند، اما توصیه می شود قبل از انجام، به تکنسین یا پزشک اطلاع داده شود.
بعد از ماموگرافی چه مراقبتهایی لازم است؟
مراقبت های پس از تصویربرداری سینه ساده هستند. نکات مهم مراقبتی بعد از ماموگرافی به شرح زیر است:
- پس از انجام ماموگرافی، در اغلب موارد نیاز به مراقبت ویژه یا استراحت طولانی نیست و فرد می تواند فعالیت های روزانه خود را ادامه دهد.
- اگر پس از ماموگرافی درد یا حساسیت خفیف در سینه ها احساس کردید، از کمپرس سرد یا داروهای ضد درد ملایم استفاده کنید.
- در صورتی که نتیجه ماموگرافی نیاز به بررسی بیشتر داشته باشد، پزشک ممکن است انجام سونوگرافی، MRI یا بیوپسی را توصیه کند.
- در صورت مشاهده تورم، ترشح غیرطبیعی یا درد شدید بعد از ماموگرافی، فورا با پزشک خود تماس بگیرید.
هزینه ماموگرافی چقدر است؟
هزینه تصویربرداری سینه به نوع روش تصویربرداری، مرکز درمانی و نوع بیمه فرد بستگی دارد. در مراکز دولتی معمولا هزینه ها کمتر است. در حالی که در مراکز خصوصی این رقم بیشتر است. روش های پیشرفته تر مانند ماموگرافی سه بعدی یا توماسنتز هزینه بیشتری دارند.
نکته مهم این است که انجام ماموگرافی با بیمه هم امکانپذیر است و بسیاری از بیمه های پایه و تکمیلی بخشی از هزینه را پوشش می دهند، به طوری که فرد با بیمه تامین اجتماعی معمولا نصف یا شاید حتی کمتر از تعرفه آزاد پرداخت می کند. به همین دلیل توصیه می شود پیش از انجام ماموگرافی نوع پوشش بیمه ای خود را بررسی کنید تا هزینه تان کاهش یابد.
سوالات متداول
معمولا تصاویر ماموگرافی همان روز ثبت میشوند، اما تفسیر و گزارش نهایی توسط رادیولوژیست ممکن است یک تا چند روز طول بکشد.
بهتر است زمان انجام ماموگرافی به بعد از پایان قاعدگی موکول شود، چون در این دوران سینه ها حساس تر بوده و دردناک تر هستند و ممکن است فشار دستگاه باعث ناراحتی بیشتری شود.
ماموگرافی یکی از دقیق ترین روش های غربالگری است، اما در برخی موارد مانند سینه های متراکم نیاز به روش های تکمیلی مانند سونوگرافی یا امآرآی نیز وجود دارد.